محمد صادق على خان

126

مخازن التعليم ( فارسى )

خشخاش جوشانيده باشند مجرب است و سنون او جهت دندان كرم‌خورده سريع الاثر و مجفف منى و مصدع و مخشن سينه و حلق و مضر گرده و جگر حار و جراحات باطنى و الم كه در مجارى بول داشته باشد و مصلحش روغنهائ سرد است و در مبرودين عسل و بدلش زنجبيل و شربتش تا يك مثقال فودنج معرب از پودنه فارسى است برى و بستانى و جبلى و نهرى مىباشد و مراد از مطلق او بريست و مشكطرامشيع قسمى جبلى است و برى را شاخها متفرق و تند بود با عطريت و برگش ريزه و مايل باستدارت و تخمش مشابه به تخم ريحان‌ست و در اول سوم گرم و خشك و بغايت ملطف و مدر عرق و مسهل سودا و محلل رياح و ترياق گزيدن جانوران و جهت استسقا و يرقان و فواق و كزاز و اخراج مشيمه و تنقيه فضول معده و سينه و خشك سوخته او جهت تقويت لثه مفيد و مضر امعا و مصلحش كتيرا و بدلش مثل و نصف او پودنه نهرى است و قدر شربتش تا دو درم است فودنج نهرى را برگ دراز و ساق بزرگ مىباشد و در آخر دوم گرم و خشك و مدر بول و مضر باه و گرده و مصلحش كتيرا و بدلش نعناع و شربتش يك درم است فيروزج معرب پيروزه فارسىست و بهترين او نيشاپورى كبود صاف است كه رنگش در هواى صاف صاف نمايد و در غير آن مكدر و مجموع او از عرق و چربى و بوئ مشك فاسد مىگردد در اول سرد و در سيوم خشك و مقوى دل و معده و پادزهر سموم و رافع اسهال و قرحه امعا و ساير جراحات باطنى و جهت خفقان و با عسل جهت صرع و سپرز و سنگ گرده و مثانه و اكتحال او جهت تقويت روح باصره و دمعه و ناخنه و بياض رقيقه طبقه قرينه و ساير طبقات نافع و مضر گرده و مصلحش كتيرا و قدر شربتش نيم درم و جهت سموم قويه تا يك درم و بالخاصية سدس درم او جهت گزيدن عقرب مجرب يافته‌اند و داشتن او مقوى دل و مانع خوف است و ديگر خواص او در ساحل اول از زورق اول از فرسخ دهم از رفيق دوم از منزل اول مرقوم است فرسخ بستم در حرف القاف قاقله به فارسى هيل نامند و بهندى الاچى ؟ ؟ ؟ گويند كبار و صغار مىباشد كبار را غلاف سياه باشد و صغار را